Impact klinkt als een groot woord dat grote daden vereist. Maar dat is niet altijd zo. Kleine gebaren, gemaakt zonder enige bijbedoeling, kunnen in een mensenleven een enorme betekenis hebben.
In ieder leven zitten momenten die impact hebben. Gebeurtenissen die ons zó raken, dat ze een langdurig en soms zelfs blijvend effect op ons hebben. Soms zijn het nare ervaringen die ons beschadigen. Hierover zijn veel boeken geschreven. Ook zijn er talloze therapieën die ons kunnen helpen deze ervaringen te verwerken en ermee in het reine te komen.
Maar daar wil ik het vandaag niet over hebben. De impact waar dit artikel over gaat, wordt veroorzaakt door kleine, ogenschijnlijk onbeduidende voorvallen. Een gebaar van een ander mens dat precies op het juiste moment op je pad komt. Een kleine gebeurtenis die steun geeft en je doet groeien.
Als je je bewust wordt van de kracht en impact van vriendelijkheid, kun je dit effectief inzetten om je eigen leven én dat van een ander een beetje mooier te maken.
Ter illustratie geef ik twee voorbeelden uit mijn eigen leven.
Voorbeeld 1: docent Duits en zijn impact op mijn muur
Ik was een eenzame puber die moeite had met het maken van contact. Dit verborg ik door me steevast in het zwart te kleden en me voor te doen als een eenling die niemand nodig had. Daarmee creëerde ik een effectieve muur om me heen waar ik, afgezien van een of twee vriendinnen, niemand doorheen liet.
Het was een zonnige dag en tijdens de pauze zat ik op het schoolplein, met mijn rug tegen een van de houten noodgebouwen waaruit onze school bestond. Naast mij op de grond lagen mijn krukken, want ik was kort daarvoor geopereerd aan mijn knie.
Halverwege de pauze wandelde mijn docent Duits over het schoolplein. Toen hij mij zag, veranderde hij van richting. Ik boog mij over het boek dat ik aan het lezen was om zijn blik te ontwijken. Dat was in die tijd mijn gebruikelijke strategie naar naderende mensen, in het bijzonder docenten.
Tot mijn ontsteltenis kwam hij echter recht op mij af, liet zich neer tegen de houten wand en kwam naast me zitten. Ik schrok me rot en mijn weerstand moet non-verbaal van mij afgeschetterd hebben, maar daar trok hij zich niets van aan. Hij maakte het zich gemakkelijk en vroeg hoe het met mijn knie ging.
Alsof hij niets merkte van mijn ongemak vertelde hij op luchtige toon over zijn eigen recente knieoperatie. Zo nu en dan stelde hij een vraag die ik niet onbeantwoord kon laten. Niet alleen omdat dat indruiste tegen mijn opvoeding die mij beleefdheid en welwillendheid als hoge waarden had meegegeven, maar ook omdat ik eigenlijk niets tegen hem had. Oké, hij was een docent en daarmee in mijn puberbrein van een andere planeet. Maar los daarvan was er niets mis met hem. Sterker nog, diep van binnen mocht ik hem graag.
Kalm bleef hij een tijdje kletsen en langzaam, heel langzaam verminderde mijn ongemak. Mijn weerstand begon barstjes te vertonen en brokkelde beetje bij beetje af. We zaten niet op twee verschillende planeten. Hij was er niet op uit om mij in de val te lokken. Hij was gewoon een aardige man die uit oprechte belangstelling kwam informeren naar mijn gezondheid en zijn eigen ervaringen met mij deelde.
De eerste losse steen
Met een voorgeschiedenis van pesten en buitengesloten worden, beschermde ik mijzelf in die tijd tegen de boze buitenwereld met een grote muur. Deze docent moet feilloos hebben aangevoeld dat deze muur gebouwd was op een fundament van kwetsbaarheid. Hij was bereid het risico te nemen er keihard tegenaan te lopen en afgewezen te worden.
Door dit te doen, heeft hij een steen uit mijn muur los weten te wrikken. Later in mijn leven heeft mij dat geholpen er een raam in te maken. Toen ik gewend raakte aan het binnenvallende licht, maakte ik er ook een deur in.
Tegenwoordig heb ik grote openslaande deuren, die ik alleen dicht doe als de weersomstandigheden erg bar zijn. Dat is een heerlijk en vrij gevoel. Maar die eerste steen, die heeft hij voor mij losgewrikt. Dat zal ik nooit vergeten.
Voorbeeld 2: de man in de metro met zijn impact van troost en gezien worden
Er zijn barre tijden in mijn leven geweest en ik heb twee keer een burn-out gehad. In een van die periodes was ik op weg naar huis na een bezoek aan de bedrijfsarts. Ik voelde me ellendig en het huilen stond me nader dan het lachen. Ik stapte in een bijna lege metro. Via een andere deur stapte een man in die voor mij ging zitten.
Hij was groot. Enorm zou ik bijna zeggen. Hij liep op sportschoenen, droeg een zwarte joggingbroek en een dik zwart jack. Op zijn hoofd prijkte een donkere, wollen muts. Het ontbreken van kleur in zijn kleding werd ruimschoots gecompenseerd door zijn vele glimmende armbanden en ringen.
Toen de metro ging rijden, draaide hij zich om en vroeg: “Gaat het goed met je?” Ik antwoordde met een afstandelijk: “Ja hoor, prima”, want ik kon en wilde mijn verdriet niet uiten. “Je ziet er moe uit”, was zijn reactie. “Ik ben ook moe”, zei ik zo neutraal mogelijk. Hij nam me nog even aandachtig op en ging weer recht zitten.
Na de volgende halte draaide hij zich nogmaals om en vroeg me: “Ga je naar huis?” “Ja, ik ga naar huis”, antwoordde ik beleefd, terwijl ik uit alle macht probeerde de tranen binnen te houden. Hij knikte bedachtzaam en zei: “Dat is heel goed, naar huis gaan.” Waarna hij zich weer terugdraaide op zijn bankje.
Mijn halte was bijna aan het eind van de lijn, maar hij was eerder op zijn bestemming. Hij stond op. In het voorbijlopen keek mij me nog eenmaal aan, kneep zijn ogen even dicht en glimlachte me bemoedigend toe. Daarbij stak hij zijn twee duimen naar me op.
Gezien worden
Dit ogenschijnlijk onbeduidende gesprek met deze onbekende, met het kleine blijk van oprechte aandacht tijdens de reis en het gebaar bij het afscheid gaven mij op dat moment een enorm gevoel van troost. Na zijn vertrek kon ik de tranen niet tegenhouden, maar dit waren geen tranen van puur verdriet. Ik huilde omdat ik mij gezien en getroost voelde.
Als ik deze man nu op straat tegen het lijf zou lopen, zou ik hem waarschijnlijk niet herkennen. Maar de impact die zijn gebaar op mij heeft gemaakt, is zo enorm als zijn gestalte. Dit moment van oprechte, onbaatzuchtige aandacht is in mijn ziel gegrift. Ik zal hem nooit vergeten.
Een schaal van 1 tot 10
Als we deze twee voorbeelden met een klinische blik bekijken, heeft hun interactie met mij de beide mannen weinig tijd en moeite gekost. Het heeft hen niet opgehouden in waar ze mee bezig waren. Het heeft weinig van hun tijd gekost en niets van hun geld. Als je dit platweg vertaalt naar een schaal van 1 tot 10, kun je hun inspanning op 1 zetten.
Als ik de impact van hun gebaar ook vertaal naar een schaal van 1 tot 10, zit deze voor mij op 10. Zij zijn immers allebei mensen die me mijn leven lang bij zullen blijven.
Aan de hand van deze schaal bekijken we hoe een dergelijke kleine inspanning zich verhoudt tot de impact die het op mij heeft gehad. Dit maakt zichtbaar dat een inspanning van 1 geleid heeft tot een impact van 10. Een winstmarge van 100%. Zie het plaatje hieronder.
De kracht van vriendelijkheid
De gevoelens van ontspanning, troost en gezien worden die mijn docent en van de man in de metro met hun gebaar bij mij teweeg hebben gebracht, brachten nóg iets op gang. Het maakte mij bewuster van de kracht van aandacht en vriendelijkheid en wat je ermee kunt doen om anderen een stapje verder te helpen.
Het uiteindelijke gevolg is dat ik er een gewoonte van gemaakt heb om zelf dit soort aandacht aan mensen te schenken. Dat kan heel eenvoudig zijn: een groet in het voorbijgaan, een glimlach naar iemand die een sombere indruk maakt, een compliment aan iemand die iets leuks doet of draagt, een handje toesteken als je iemand ziet worstelen met een zware tas. Simpele dingen. Ik maak het zelden mee dat ik op een dergelijk gebaar een negatieve reactie krijg. Meestal krijg ik een glimlach terug en soms ontvouwt zich een mooi gesprek. Er ontstaat in alle gevallen een moment van contact.
Rimpels in een vijver
Nu wordt het interessant. Want bij de mensen bij wie mijn gebaar impact heeft gemaakt, zit er naar alle waarschijnlijkheid eentje bij wie de impact hoog genoeg is om deze verder te willen dragen. Net zoals dat bij mij gebeurd is.
Het lijkt een beetje als een steentje dat ik in een vijver gooi. Het kost weinig moeite en je hoort een klein plonsje. Steentje weg, niets meer van te zien. Maar het veroorzaakt rimpels op het wateroppervlak. Die rimpels reizen verder. Helemaal tot aan de rand van de vijver. En dan kaatst het weer terug. De terugkomende rimpels botsen tegen die nog aanrollende rimpels en dan ontstaan er weer nieuwe. Zo gaat dat heel lang door. Het steentje ligt allang op de bodem, ongezien en vergeten. Maar de rimpels werken verder.
Ik weet natuurlijk niet hoeveel impact mijn kleine gebaren op andere mensen hebben. Dat doet er ook niet toe, want de kracht zit juist in de onbaatzuchtigheid. Ik geef deze aandacht niet om er zelf beter van te worden, maar omdat ik zie dat het kan. Omdat ik een haakje zie voor contact. Een moment om iets te geven zonder er iets voor terug te verwachten.
Druppels en golven
Nu we toch in watermetaforen aan het praten zijn, heb ik er nog één ter afsluiting.
Als mensen zijn wij individueel maar heel klein. Je zou een mens kunnen vergelijken met een druppel en de hele mensheid met een oceaan. De druppel op zich heeft niet al te veel kracht, maar kan wel een andere druppel in beweging brengen. Als er maar genoeg druppels in beweging komen, wordt het een metershoge en niet te stuiten golf.
Ik probeer zo’n druppel te zijn die andere druppels in beweging brengt. Daarin sta ik gelukkig niet alleen. Er zijn veel mensen die ook de kracht en potentie van een vriendelijk gebaar zien en in de praktijk brengen. Kijk maar eens naar Jaap Bressers met zijn Carlosmomentjes Carlosmomentjes, Anne Sophie Oudman met haar Geluksmomenten Annabel Pieren met haar Happy Squad. Mensen om blij van te worden en te koesteren.
Niet geschoten is altijd mis
Zoals ik hierboven al zei: een vriendelijk gebaar of een klein beetje aandacht kost nauwelijks energie. Ook al ketst het bij de ander af, jij verliest er niets bij. Waar het wel impact heeft, al is het maar een beetje, wordt de wereld een klein stukje mooier. Op zich al een reden om iedere dag wat vriendelijkheid om je heen te strooien.
Probeer het eens en kijk wat ervan komt. Want zoals mijn wijze vader zei altijd: “Niet geschoten, is altijd mis.” Daar had hij gelijk in.
Wil je werken aan je persoonlijke ontwikkeling om ook meer impact te hebben? Neem dan contactmet me op voor een gratis kennismakingsgesprek.
